Doradztwo kadrowo-płacowe Katowice: PIP z nowym prawem do przekształcania umów B2B

Od 7 lipca 2026 r. inspektor pracy może wydać decyzję administracyjną, która przekształci umowę B2B lub zlecenie w umowę o pracę – bez pytania stron o zgodę. Ustawa podpisana przez prezydenta Nawrockiego 2 kwietnia 2026 r. wchodzi w życie niezależnie od postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, do którego trafiła równolegle. Firmy mają trzy miesiące, żeby sprawdzić swoje umowy.

Co konkretnie zmienia nowe prawo

Do tej pory inspektorzy PIP mieli do dyspozycji dwa narzędzia: polecenie usunięcia naruszeń albo wniosek do sądu pracy. Droga sądowa trwała latami i dawała pracodawcom sporo czasu na kwestionowanie kwalifikacji umów. Nowa ustawa to skraca.

Po 7 lipca inspektor może wszcząć procedurę dwuetapową. Najpierw wydaje polecenie zawarcia umowy o pracę. Jeśli pracodawca tego nie zrobi – PIP wydaje decyzję administracyjną stwierdzającą istnienie stosunku pracy. Decyzja jest skuteczna bez zgody stron. Pracodawca może się odwołać, ale przekształcenie działa od momentu doręczenia decyzji.

Ustawa opiera się na stanie faktycznym, nie na treści dokumentów. Inspektor ocenia, jak wygląda współpraca w praktyce – nie co jest na papierze.

Kiedy grozi przekwalifikowanie umowy

Definicja stosunku pracy nie zmieniła się. Art. 22 Kodeksu pracy nadal wskazuje te same cztery cechy: praca wykonywana osobiście, pod kierownictwem, w wyznaczonym miejscu i czasie, za wynagrodzeniem.

W praktyce ryzyko pojawia się, gdy B2B lub zlecenie funkcjonuje tak:

– Wykonawca pracuje wyłącznie dla jednego zleceniodawcy i nie może świadczyć usług dla konkurencji.
– Zleceniodawca wyznacza godziny i miejsce pracy.
– Ktoś z firmy zlecającej nadzoruje pracę i wydaje polecenia na bieżąco.
– Faktura wystawiana co miesiąc jest jedynym przychodem wykonawcy.

Każda z tych cech osobno nie przesądza o stosunku pracy. Ale im więcej ich występuje razem, tym wyższe ryzyko podczas kontroli PIP.

Na Śląsku wiele firm produkcyjnych, logistycznych i usługowych od lat korzysta z elastycznych form zatrudnienia. Część z tych umów spełnia przesłanki stosunku pracy – i właśnie te firmy powinny przeprowadzić audyt przed lipcem.

Nowe uprawnienia PIP – szerszy obraz

Przekształcanie umów to najgłośniejsza zmiana, ale ustawa wprowadza też kilka innych narzędzi dla inspekcji.

Główny Inspektor Pracy będzie mógł wydawać interpretacje indywidualne w sprawach z zakresu stosunków pracy i legalności zatrudnienia. Dla przedsiębiorców to użyteczny mechanizm – zbliżony do interpretacji Dyrektora KIS w podatkach. Można zapytać z wyprzedzeniem, zanim inspektor przyjdzie z kontrolą.

PIP otrzymuje dostęp do danych ZUS w czasie rzeczywistym. Inspektorzy będą weryfikować tytuły ubezpieczenia bezpośrednio w systemach, bez wnioskowania o dokumenty od pracodawcy. Kontrole mogą być prowadzone zdalnie, co przyspiesza całą procedurę.

Ograniczono też możliwość wydawania decyzji ustnych podczas kontroli – co zwiększa formalizm postępowania i daje stronom więcej czasu na zapoznanie się z zarzutami.

Co z Trybunałem Konstytucyjnym

Nawrocki podpisał ustawę i tego samego dnia skierował ją do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli następczej. Zgłosił obawy dotyczące zbyt szerokich uprawnień PIP i braku dialogu społecznego przy tworzeniu przepisów.

Decydujące jest jedno: tryb następczy nie wstrzymuje wejścia ustawy w życie. Przepisy obowiązują od 7 lipca 2026 r. bez względu na to, kiedy i jaki wyrok wyda Trybunał. Firmy, które będą czekać na orzeczenie TK zamiast przejrzeć swoje umowy, ryzykują, że termin je zaskoczy.

Jeśli Trybunał uzna przepisy za niekonstytucyjne, będą musiały zostać zmienione lub uchylone – ale to perspektywa miesięcy, nie tygodni.

Jak przygotować się przed 7 lipca 2026 r.

Trzy miesiące to wystarczający czas, żeby przeprowadzić audyt struktury zatrudnienia. Chodzi o ocenę umów B2B i zleceń pod kątem faktycznych warunków współpracy – nie tylko treści dokumentów.

Pierwszym krokiem jest zebranie wszystkich umów B2B i zleceń, które funkcjonują regularnie w firmie. Kolejnym – ocena, czy dokumentacja odzwierciedla rzeczywistą samodzielność wykonawcy: czy ma innych klientów, czy sam decyduje o czasie i miejscu pracy, czy wyniki są rozliczane bez nadzoru nad procesem. Na tej podstawie można zdecydować, czy zmieniać warunki współpracy, świadomie przekształcać umowy w etaty, czy zostawić je bez zmian i przygotować dokumentację na wypadek kontroli.

W ramach doradztwa kadrowo-płacowego w Katowicach regularnie przeprowadzamy takie przeglądy – to standardowy element obsługi kadrowej dla firm z regionu. Po wejściu nowych przepisów kadry i płace Katowice wymagają dodatkowej uwagi właśnie w zakresie kwalifikacji umów.

Jeśli współpracujesz z osobami na B2B lub zleceniu i chcesz wiedzieć, czy twoje umowy są bezpieczne pod nowymi przepisami – skontaktuj się z nami. Obserwuj Tax-Net na LinkedIn, gdzie na bieżąco komentujemy zmiany w prawie pracy i przepisach podatkowych.